Odcinek "Koło"

 

       Ogólne wytyczne budowy “Przedmościa Koło” zakładały na skraju pozycji głównej budowę ciągłego, podwójnego płotu kolczastego, w drugim zaś rzucie płotu pojedynczego. Wysiłek techniczny skierowano na odcinek Stefania-las Smolina. Polecano rozbudować samodzielne punkty oporu w rejonie lasu Kamionka i gorzelni Piorunów, a na wzgórzach 168,8, 121,1 i 140 wykonać punkty obserwacyjne. Odcinek Rusocicie-Skarbki planowano przystosować do obrony przeciwpancernej przez wykonanie barykad względnie przez założenie min przeciwpancernych. Obronę przeciwpancerną zaplanowano także wzmocnić w rejonie Cichowa przez stworzenie zagrody przeciwpancernej z pali, względnie z min przeciwpancernych. W rejonie odcinka Cichów zaplanowano wykonanie zalewu (budowa zapory ziemnej na rzece Kiełbasce). Dla zapewnienia komunikacji z tyłami zaplanowano budowę 8-tonowego mostu przez Wartę w rejonie między Dzierawą a Kołem. Drogi przystosowano do ruchu kolumn taborowych o zaprzęgu konnym oraz dla samochodów półciężarowych. Do przechowania narzędzi i cementu zostały wykonane szopy (do 29.VII.1939 roku na stacji Koło, do 5.VIII.1939 roku we Władysławowie i druga na stacji Koło). Całość prac na odcinku była wykonywana według elaboratu odcinka z uwzględnieniem budowy schronów żelbetowych w ilości 92 sztuk (po piśmie z dnia 9.VIII.1939 roku zwiększono liczbę planowanych schronów do 102). Z objętych elaboratem odcinka prac w pierwszej kolejności były wykonywane stanowiska przewidziane do zabetonowania (schrony), a poza tym stanowiska broni ciężkiej piechoty, przeszkody z drutu kolczastego i przeszkody przeciwpancerne. Do dnia 15.VIII.1939 roku dowódca budowy major Kacin otrzymał elaborat odcinka z określeniem miejsca budowy i rodzajem schronów, i przystąpił do organizowania odcinkowych składów i drużyn do budowy tych schronów oraz nakazał przygotowanie piasku odpowiadającego warunkom technicznym. Przewóz materiałów ze stacji kolejowych na miejsce pracy przeprowadzały władze administracyjne terenu. Odnośne pismo w tym celu otrzymał Wojewoda Poznański. Celem zminimalizowania kosztów przewozu starano się wynajmować jedynie samochody ciężarowe. Do przewozów wykorzystywano również samochody 31 Grupy Fortyfikacyjnej. Budowę schronów prowadzono w czterech grupach po 3-4 schrony jednocześnie. Z chwilą przybycia do rejonu prac oddziałów saperskich (około 10.VIII.1939 roku) odesłano do stałego garnizonu plutony piechoty. Zarówno oddziały saperskie, jak i komp. rezerwistów przybyły na miejsce z kuchniami polowymi względnie z kotłami do gotowani. Dla robotników cywilnych sprzęt ten dostarczyło dowództwo Okręgu. Robotnicy cywilni mogli być wyżywiania z kotła za opłatą potrącaną im z wynagrodzenia. Junacy natomiast żywili się we własnym zakresie. Oddziały wojskowe zostały zakwaterowane w osiedlach, robotnicy cywilni w osiedlach lub w namiotach dostarczonych przez dowódcę Okręgu. Ochronę bezpieczeństwa i zachowanie tajemnicy wojskowej organizowały władze Okręgu Korpusu VII i wojewódzkie władze administracyjne. Raz na tydzień major Kacin przedstawiał meldunek o postępie prac i ilości rozładowanych wagonów z podaniem rodzaju i ilości materiału oraz numerów transportów. Do dyspozycji kierownika robót w dniu 1.VIII.1939 roku przydzielono samochód osobowy. Pod względem dyscyplinarnym i administracyjnym Major Kacin podlegał pod Dowódcę Okręgu Korpusu Nr VII, zaś pod względem technicznym oficerowi sztabowemu saperów przy Inspektorze Armii Generale Dywizji Tadeuszu Kutrzebie. Prace budowlane prowadzono siłami około 1.200 ludzi. Z planowanej liczby 102 schronów do 1.IX.1939 roku ukończono budowę jedynie 21 (budowę kolejnego 1 rozpoczęto). W czasie walk wrześniowych pozycja w myśl rozkazy dowódcy Armii “Poznań” z dnia 4.IX.1939 roku została obsadzona siłami 17 D.P. dowodzonej przez pułkownika dyplomowanego Mieczysława Mozdynowicza i 25 D.P dowodzonej przez Generała Brygady Franciszka Ksawerego Altera. W dniu 6.IX.1939 roku na rozkaz Naczelnego Wodza, Marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego wojska te pozostawiając budowane z takim trudem fortyfikacje odmaszerowały w kierunku na Łęczycę opuszczając przedmoście Koło bez walki.

 

Schron żelbetowy fortyfikacji polowej - odcinek Koło - stan obecny