Malbork


Twierdza (Przedmoście) Malbork



Nazwa niemiecka: Marienburg


Po zajęciu w wyniku I rozbioru Polski Prus Królewskich, obronę Malborka Prusacy oparli na średniowiecznych fortyfikacjach krzyżackiego zamku i siedemnastowiecznych umocnieniach ziemnych zbudowanych wokół miasta i zamku przez Szwedów. Wiosną 1807 roku po zajęciu miasta oddziały francuskie zaczęły odbudowywać i unowocześniać umocnienia ziemne. Prace przerwano po zawarciu pokoju w Tylży. Jedynym wzmocnieniem starzejących się fortyfikacji była budowa w latach 1851- 57 mostu kolejowego na Nogacie i towarzyszących mu umocnień linii kolejowej: bram i wartowni mostu oraz blokhauzów powstałych z przebudowy średniowiecznych baszt.
W 1872 roku Malbork został zakwalifikowany do twierdz II rangi- co oznaczało utrzymanie lub wzmocnienie jego obronności. W roku 1889 nastąpiła kasacja twierdzy, ale już w początku lat 90-tych podjęto decyzję o budowie nowych umocnień i przesunięciu najbardziej na północ wysuniętej przeprawy w delcie Wisły bronionej w razie konfliktu zbrojnego z Tczewa do Malborka.

W latach 1899- 1903 na prawym brzegu Nogatu wzniesiono zespół fortyfikacji oddalonych ok. 4 km od miasta. W skład ich weszło: 10 dzieł piechoty, 1 punkt oporu piechoty "Piaski" (przy drodze do Elbląga) i 8 stałych baterii dział kalibru 12 i 15 cm. Artylerię uzupełniało 6 przewoźnych wieżyczek Grusona z armatą 5,3 cm ustawione parami na fortach 4b, 6 i punkcie oporu "Piaski".
Formalnie Malbork stał się twierdzą w 1910 roku.
W ramach wojennej rozbudowy w latach 1914-15 wzniesiono 4 schrony piechoty (z własną maszynownia, latryną i kuchnią), 6 schronów dla dział tradytorowych 9 cm, 9 schronów dla artylerzystów i 4 schrony amunicyjne.

[Plan]
Plan twierdzy wg Vojennaja Enciklopedja t.15 Petersburg 1914

[Plan]
Plan twierdzy wg rosyjskich danych wywiadowczych za
Twierdze wschodniego frontu Niemiec. Uzupełnienie do opisu wojenno- statystycznego Petersburg 1914

[Plan]
Plan twierdzy wg Jakovlev V., Chmielkov S. Sovremiennoje sostajanje dołgovriemiennoj fortyfikacji (Leningrad) 1926

[Umocnienia część wschodnia] [Umocnienia część zachodnia] [Schron w Królewie Malborskim] [Zamek krzyżacki] [Umocnienia mostów] [Umocnienia mostów]
[Malbork]
Malbork. Położenie umocnień

Duża mapa Twierdzy Malbork w jednym kawałku


[Schron amunicyjny MB] [Schron amunicyjny M3] [Schron dla dzial polowych z obsluga ZS d] [Schron dla dzial polowych z obsluga ZS e] [Schron dla dzial polowych z obsluga ZS f] [Schron piechoty IR2] [Schron piechoty IR1] [Schron dla artylerzystow A4] [Schron dla artylerzystow A12] [Schron dla artylerzystow A3] [Schron dla artylerzystow A2] [Schron dla artylerzystow A1] [B4] [B3] [B2] [B1] [IW4b z bateria wiezyczek przewoznych] [IW4a] [IW3b] [IW3a] [IW2] [IW1]
[Malbork]
Malbork. Położenie umocnień


[Wartownia] [Schron amunicyjny M5a] [Schron amunicyjny M17] [Schron dla artylerzystow A9] [Schron dla artylerzystow A8] [Schron dla artylerzystow A5a] [Schron dla artylerzystow A13] [Schrony dla dzial polowych] [Schron dla dzial polowych z obsluga ZS a] [Schron dla dzial polowych z obsluga ZS b] [Schron dla dzial polowych z obsluga ZS c] [Schron piechoty IR4] [Schron piechoty IR3] [Bateria wiezyczek przewoznych] [B9] [B8] [B6] [B5] [Punkt oporu Piaski z bateria wiezyczek przewoznych] [IW7] [IW6] [IW5b] [IW5a]
[Malbork]
Malbork. Położenie umocnień



IW- oznacza dzieło piechoty, B- baterie stałe dla dział 12 i 15 cm.
Występującą w literaturze baterię B3 nie znaleziono w terenie. Istnienie takowej baterii uprawdopodobnia zbudowanie schronów z nią związanych M3, A3. Być może bateria mając formę ziemną, bez obiektów betonowych, została splantowana po I wojnie światowej.
Czerwone trójkąty oznaczają schrony: piechoty (IR), dla artylerzystów (A), amunicyjne (M) oraz dla dzial polowych z obsługą (ZS).
Występujące w literaturze schrony A5a i M5a nie znaleziono w terenie. Nazwa schronów IStp E prawdopodobna nazwa 6 jednokomorowych schronów koło linii kolejowej do Małdyt.

Czerwone oznaczenia przy schronach odzwierciedlają oryginalną numerację.
Literatura:
  • Biskup K. Fortyfikacje Dolnej Wisły w przededniu I wojny światowej [w:] Konserwatorska Teka Zamojska. Problematyka konserwatorska fortyfikacji nowożytnych. Materiały z sesji naukowej w Zamościu w dniach 18-20 maja 1983 r. (cz. II) Warszawa- Zamość 1988
  • Biskup K. Twierdza Malbork 1899-1915 [w:] Fortyfikacja Tom V. Twierdze pruskie i niemieckie na północnych i zachodnich ziemiach polskich- Stan badań i problematyka konserwatorska Nysa 1993 Warszawa- Kraków 1998

Autor: hege22
Aktualizacja: 29.02.2012