—  3  —

ROZDZIAŁ I.

PRACE SAPERSKIE WYKONYWANE PRZEZ PIECHOTĘ.

1. Wojsko wykonuje prace saperskie w celu:
a) w natarciu - ukrycia swoich działań przed nieprzyjacielem, zaskoczenia nieprzyjaciela, ułatwienia posuwania się i przyśpieszenia tempa natarcia swojej piechoty, czołgów, artylerii, zachowania trwałości szyków bojowych w wypadku przeciwuderzeń nieprzyjaciela;
b) w obronie - wzmocnienia terenu tak, by zatrzymać swoim ogniem czołgi i piechotę, nieprzyjaciela i zadać im jak największe straty; chronienia siebie i broni przed ogniem KM, moździerzy, artylerii, lotnictwa i czołgów nieprzyjaciela, zdezorganizowania nacierających oddziałów nieprzyjaciela i zadania im strat.
2. Powodzenie działań bojowych w dużej mierze zależy od terenu, który może ułatwić lub utrudnić wykonanie zadania bojowego.


—  4  —

Prace saperskie przystosowują teren do walki w celu ułatwienia działań bojowych własnych i utrudnienia manewru i posuwania się nieprzyjaciela.
3. Umiejętnie i w odpowiednim czasie wykonane prace saperskie (proste przez piechotę, a bardziej skomplikowane przez wojska saperskie) są koniecznym warunkiem zapewnienia powodzenia działań bojowych piechoty we wszystkich rodzajach walki.
4. Każdy żołnierz powinien dobrze znać prace saperskie, by móc rozpoznawać przeszkody i stanowiska ogniowe nieprzyjaciela, umiejętnie wykorzystywać teren i wykonać je w różnych warunkach i sytuacjach bojowych.
5. Prace saperskie piechota wykonuje przy pomocy sprzętu i materiału saperskiego etatowego, wykorzystując jednak przede wszystkim środki miejscowe i materiał podręczny.
W natarciu:
1) okopać się i zamaskować na podstawie wyjściowej;
2) przy wyjściu na linie ogniowe i podstawę szturmową - umiejętnie przystosować się do terenu, przestrzegać maskowania, wykrywać i pokonywać przeszkody, okopywać się


—  5  —

wykorzystywać do walki przedmioty terenowe (leje, rowy, pojedyńcze budynki itd.);
3) W rowach strzeleckich i łącznikowych oraz w głębi obrony nieprzyjaciela - oznaczać wykryte miny, pokonywać przeszkody, blokować i niszczyć umocnienia ogniowe, wykorzystywać do walki stanowiska ogniowe nieprzyjaciela ;
4) na zdobytych liniach - szybko umacniać się, wykorzystując teren, przedmioty terenowe, przeszkody i umocnienia obronne nieprzyjaciela, budując proste zapory i umocnienia polowe;
5) przy pokonywaniu rzek - wyszukiwać i urządzać do przeprawy brody, przeprawiać się wpław, wykorzystywać podręczne i etatowe środki przeprawowe.
W obronie:
1) rozwijać i doskonalić system rowów; rowy strzeleckie, rowy łącznikowe, rowy przeciwlotnicze, punkty obserwacyjne;
2) budować mniej skomplikowane przeszkody przeciwczołgowe i przeciw piechocie;
3) stale maskować swoje rozmieszczenie, sprzęt, stanowiska i będące w budowie prace umocnieniowe;
4) przystosowywać do obrony przedmioty terenowe i osiedla. Piechota będąca w obronie również bierze udział w pracach saperskich zapewniających manewr i przeciwuderzenie.


—  6  —

6. Prócz tego we wszystkich rodzajach walki, w zależności od sytuacji i czasu, piechota obowiązana jest:
1) przygotować materiał do prac saperskich ;
2) naprawiać drobne uszkodzenia i budować objazdy zniszczonych odcinków dróg;
3) na błotnistych odcinkach terenu budować groble i prowizoryczne drogi dla kolumn celem umożliwienia przejścia dla siebie i towarzyszących taborów;
4) naprawiać istniejące i budować nieduże mosty z materiałów podręcznych dla własnych potrzeb;
5) zaopatrywać się w wodę i budować pomieszczenia mieszkalne i gospodarcze.
7. Bardziej skomplikowane prace saperskie wykonują oddziały saperskie, wykorzystując posiadany sprzęt i materiał saperski.
8. Wojska saperskie usuwają przeszkody, budują sztuczne przeszkody wszystkich rodzajów, blokują i niszczą umocnienia ogniowe i punkty oporu nieprzyjaciela, budują drogi wojenne, budują i utrzymują przeprawy mostowe i pontonowe ze sprzętu etatowego i z materiałów podręcznych, minują i niszczą obiekty wojskowe na tyłach nieprzyjaciela, budują umocnienia obronne i przeprowadzają maskowanie jednostek wojskowych i dużych obiektów


—  7  —

oraz organizują i kierują skomplikowanymi pracami saperskimi w oddziałach piechoty.
9. Dowódcy oddziałów i pododdziałów piechoty powinni zawsze pamiętać o znaczeniu prac saperskich. Prace saperskie dobrze rozmieszczone i wykonane zapewniają powodzenie walce. Dowódcy piechoty ponoszą pełną odpowiedzialność za tę pracę i obowiązani są organizować i kierować nią.


—  8  —

ROZDZIAŁ II.

SPRZĘT I MATERIAŁY SAPERSKIE UŻYWANE PRZY PRACACH SAPERSKICH.

10. Dla wykonania prac saperskich piechota zaopatrzona jest w sprzęt saperski przenośny i przewoźny.
11. Sprzęt saperski przenośny, w warunkach bojowych tak samo jak karabin, powinien znajdować się zawsze przy żołnierzu. Dc niego należą: łopatka piechoty i toporek (rys. 1).
12. Sprzęt saperski przewoźny przewozi się na wozach taborowych i dostarczany jest na miejsce pracy na specjalny rozkaz. Do niego należą: łopata saperska, topór, oskard, łom, piła poprzeczna i nożyce do cięcia drutu (rys. 2).
13. Wymiary łopatki piechoty i łopaty saperskiej (rys. 1 i 2) należy znać na pamięć i posługiwać się nimi jako miarą. Sprzęt powinien być zawsze ostry. Każdy żołnierz odpowiada za sprawność sprzętu i obowiązany jest troskliwie dbać o niego. Po pracy sprzęt sa-


—  9  —

perski wyczyścić, wytrzeć na sucho i lekko natłuścić. W czasie zimna sprzęt czyścić po wypotnieniu.
14. Łopatką pie-choty można pracować w postawie leżącej, klęczącej, siedzącej i stojąc w postawie pochylonej. Kopiąc łopatką piechoty należy zagłębiać ją w ziemię nie prostopadle, lecz ukośnie. Cienkie korzenie można przerąbywać ostrym bokiem łopaty lub toporkiem. Duże kamienie, po zebraniu dokoła nich ziemi, należy wyrzucać rękoma.

Rys. 1. Sprzęt saperski przenośny. A - łopatka piechoty: 1 - koncha, 2 - trzonek, 3 - obsada, 4 - pierścień ściskający; B - toporek: 1 - ostrze, 2 - obuch, 3 - trzonek.

15. Szybkość kopania gruntu sprzętem saperskim zależy od rodzaju gruntu. Grunty (ze względu na ich twardość i trudność wykonywania w nich pracy) dzielimy na lekkie, średnie i ciężkie. Do lekkich zalicza się piasek i ziemia sypka; do średnich ziemia urodzajna (rola) piaszczysta i gliniasta; do ciężkich glina, grunt kamienisty, skalisty i inne w któ-


—  10  —

Rys. 2. Sprzęt saperski przewoźny A - łopata saperska: 1 - koncha, 2 - trzonek, 3 - obsada, 4 - pierścień ściskający, 5 - wkrętka zapasowa (umieszczona na końcu trzonka); B - topór: 1 - ostrze, 2 - obuch, 3 - trzonek, C - oskard; D - nożyce do cięcia drutu; E - łom; F - piła poprzeczna.

rych prace przeprowadza się przy pomocy oskardów i łomów.
16. Wydajność kopania ziemi sprzętem saperskim i niezbędna grubość przedpiersia do ochrony przed zwykłymi i przeciwpancernymi pociskami przy strzelaniu z CKM z odległości 100 m podana jest w poniższej tablicy: